Uczucie ciała obcego w oku to wrażenie piasku albo rzęsy pod powieką, mimo że nic tam nie musi być. Najczęściej wynika z przesuszenia warstwy łez i podrażnienia powierzchni oka, ale po urazie może oznaczać utknięty opiłek i wymaga szybkiej oceny.
- Najczęściej przyczyną są zaburzenia warstwy łez i zespół suchego oka.
- Objawy zwykle nasilają się później w ciągu dnia i mogą chwilowo słabnąć po mruganiu lub po sztucznych łzach.
- Silne kłucie może wynikać z podrażnienia i nadwrażliwości powierzchni, nawet przy niewielkich zmianach.
- Po pracy z metalem, szlifowaniu lub uderzeniu w okolicę oka nie wolno zwlekać z oceną.
- Pocieranie oka często pogarsza stan i może nasilić uszkodzenie powierzchni.
Zobacz też: Ból oka – przyczyny, diagnostyka, leczenie
Co oznacza uczucie ciała obcego w oku?
Uczucie ciała obcego w oku jako objaw najczęściej oznacza, że powierzchnia oka jest zbyt słabo „nasmarowana” łzami albo jest podrażniona, przez co mruganie daje wrażenie tarcia.
W zespole suchego oka warstwa łez bywa niestabilna, szybciej się „rwie” i nie chroni równomiernie. Dlatego typowe jest pieczenie, kłucie, uczucie piasku, przejściowe zamglenie widzenia oraz zaczerwienienie, a dolegliwości często są większe pod koniec dnia.
Czasem pojawia się też łzawienie, które wygląda jak „za dużo łez”, ale w praktyce może być odruchem na podrażnienie i nie rozwiązuje przyczyny.
Jak spojówka i rogówka powodują podrażnienie oka?
Spojówka i rogówka mogą powodować podrażnienie oka, bo są bardzo wrażliwe i mają gęstą sieć nerwów czuciowych, które szybko reagują na przesuszenie i mikrouszkodzenia.
Gdy powierzchnia jest wysuszona, może dochodzić do minimalnego „ocierania” komórek i nadmiernej stymulacji czucia w rogówce, co daje ostre kłucie, pieczenie i odruchowe łzawienie oraz przekonanie, że „coś weszło do oka”.
Jeśli do tego dochodzi uszkodzenie nabłonka, naturalna bariera ochronna słabnie. W takiej sytuacji rośnie znaczenie kontroli lekarskiej, bo łatwiej o zakażenie powierzchni, zwłaszcza przy noszeniu soczewek kontaktowych.
Najczęstsze objawy, które mogą iść razem z tym odczuciem:
- Świąd oka i potrzeba pocierania
- Ból oka albo pieczenie
- Zaczerwienienie jednego lub obu oczu
- Łzawienie, czasem naprzemiennie z uczuciem suchości
- Przejściowe zamglenie widzenia
Kiedy uczucie ciała obcego w oku wymaga pilnej oceny oka?
Uczucie ciała obcego w oku wymaga pilnej oceny oka wtedy, gdy istnieje ryzyko urazu z opiłkiem lub gdy objawy szybko narastają i nie ma poprawy mimo płukania i nawilżania.
Szczególnie ważne jest to, co robiłeś tuż przed pojawieniem się dolegliwości: szlifowanie, wiercenie, uderzenie w okolicę oka, praca w pyle lub wiatru niosącego piasek. W podejrzeniu ciała obcego wewnątrz gałki ocznej w praktyce wykorzystuje się badanie okulistyczne oraz obrazowanie, w tym tomografię komputerową lub ultrasonografię.
Pilnie zgłoś się do okulisty lub na SOR, jeśli:
- Objaw zaczął się od razu po urazie lub po pracy z metalem
- Nie możesz otworzyć oka z bólu albo ból szybko narasta
- Pojawił się wyraźny spadek ostrości widzenia lub silny światłowstręt
- Noszenie soczewek kontaktowych wiąże się z narastającym bólem i zaczerwienieniem
- Płukanie i sztuczne łzy nie przynoszą poprawy
Jak zmniejszyć podrażnienie i chronić oko na co dzień?
Zmniejszenie podrażnienia i ochrona oka na co dzień polega głównie na poprawie nawilżenia, ograniczeniu tarcia oraz usunięciu czynnika drażniącego, jeśli naprawdę coś weszło pod powiekę.
Co możesz zrobić od razu, gdy nie było urazu i widzenie jest prawidłowe:
- Przepłucz oko czystą wodą lub solą fizjologiczną,
- Nie pocieraj powiek,
- Zdejmij soczewki kontaktowe,
- Zastosuj sztuczne łzy i daj oczom odpocząć od ekranu. Długie wpatrywanie się w ekran obniża częstość mrugania, a to pogarsza stabilność warstwy łez.
Jeżeli problem wraca, okulista zwykle ocenia powierzchnię w lampie szczelinowej i może użyć barwnika (fluoresceiny), żeby zobaczyć mikrouszkodzenia. W diagnostyce pomagają też krótkie kwestionariusze objawów (np. DEQ-5, OSDI) oraz proste testy oceniające ilość i stabilność łez (np. test Schirmera, czas przerwania filmu łzowego).
Leczenie okulistyczne zależy od przyczyny: przy suchości podstawą są krople nawilżające, czasem żele na noc, a przy większym udziale stanu zapalnego lekarz może włączyć leki przeciwzapalne w kroplach. W części przypadków stosuje się też leczenie ukierunkowane na świąd i dyskomfort, jeśli to one dominują.
Sekcja pytań i odpowiedzi:
Czy uczucie ciała obcego w oku zawsze oznacza, że coś naprawdę wpadło?
Nie. Bardzo często to efekt suchości i podrażnienia powierzchni, a wrażenie „piasku” wynika z tarcia przy mruganiu i nadwrażliwości rogówki.
Dlaczego raz mam sucho, a raz łzawię?
Łzawienie może być odruchem na podrażnienie i nie musi oznaczać, że warstwa łez działa prawidłowo.
Czy mogę przemywać oko i jednocześnie je pocierać, żeby „wyszło”?
Nie warto. Pocieranie zwiększa tarcie i może pogłębiać uszkodzenie powierzchni, przez co objaw się nasila.
Po szlifowaniu metalu czuję kłucie, ale „nic nie widać”. Co wtedy?
To sytuacja, w której trzeba szybko ocenić oko, bo ciało obce może być trudne do zauważenia bez specjalistycznego badania i czasem potrzebne jest obrazowanie.