Czerwone oko to objaw, a nie gotowa diagnoza – najczęściej oznacza podrażnienie powierzchni oka, ale czasem bywa pierwszym sygnałem poważniejszego problemu, dlatego ważne jest zwrócenie uwagi na ból, widzenie, uraz i soczewki kontaktowe, a nie tylko na sam kolor oka.
- Większość przypadków zaczerwienienia jest łagodna i nie zagraża widzeniu
- O tym, czy sytuacja jest poważna, decydują głównie ból i pogorszenie widzenia
- Łagodne przyczyny to m.in. podrażnienie, łagodny stan zapalny powierzchni oka, zespół suchego oka i podspojówkowy wylew krwi
- Objawy alarmowe wymagają pilnej konsultacji, najlepiej tego samego dnia
- Krople z apteki nie zastępują badania okulistycznego, zwłaszcza przy silnych dolegliwościach
Zobacz też: Pieczenie oczu – przyczyny, kiedy do lekarza, jak sobie pomóc?
Zaczerwienienie oka – co się dzieje w oku?
Zaczerwienienie oka oznacza, że drobne naczynia na powierzchni gałki ocznej są rozszerzone lub pęknięte, czyli w oku toczy się podrażnienie, stan zapalny albo niewielkie krwawienie.
Pacjent zwykle widzi w lustrze jeden z kilku obrazów:
- Rozlane przekrwienie całej białej części oka
- Wyraźne, „pogrubiałe” żyłki biegnące promieniście
- Ograniczoną, intensywnie czerwoną „plamę” na białku
- Zaczerwienienie bardziej nasilone przy brzegu rogówki
Za ten wygląd odpowiada przede wszystkim spojówka i położona głębiej twardówka wraz z biegnącymi w nich naczyniami. Czasem dochodzi do nagłego podspojówkowego wylewu krwi – wtedy na białku pojawia się krwistoczerwona plama, ale oko zwykle nie boli, a widzenie pozostaje prawidłowe. Ten sam objaw (czerwony kolor) może więc wynikać z zupełnie różnych przyczyn – od zwykłego „przemęczenia” po uraz czy głębsze choroby gałki ocznej.
Jakie są najczęstsze, łagodne przyczyny czerwonego oka?
Najczęstsze przyczyny zaczerwienienia są łagodne i dotyczą powierzchni oka – pacjent ma co najwyżej niewielki dyskomfort, a ostrość widzenia pozostaje prawidłowa lub tylko minimalnie gorsza przez łzawienie.
Do takich sytuacji należą przede wszystkim:
- Podrażnienie przez wiatr, dym, kurz, klimatyzację lub długą pracę przy ekranie
- Zespół suchego oka – zbyt mała ilość lub zła jakość filmu łzowego
- Alergiczny stan zapalny powierzchni oka (np. na pyłki, sierść, kosmetyki)
- Łagodny infekcyjny stan obejmujący spojówkę
- Niewielkie choroby powiek, jak brzegowe stany zapalne czy jęczmień
- Ograniczony podspojówkowy wylew krwi po kaszlu, wysiłku lub urazie
W takich przypadkach oko może piec, swędzieć, „łzawić”, ale ból jest zwykle niewielki, a widzenie – zasadniczo zachowane. Często pomaga przerwa od ekranu, nawilżające krople (sztuczne łzy), unikanie czynnika drażniącego oraz krótkie leczenie miejscowe zalecone przez lekarza. Badania pokazują, że większość pacjentów zgłaszających się z zaczerwienieniem ma właśnie tego typu powierzchowne problemy, niewymagające skomplikowanej diagnostyki, o ile lekarz wykluczy poważniejsze przyczyny.
Czerwone oko – jakie objawy są naprawdę niepokojące?
Poważniejszy problem podejrzewa się zawsze wtedy, gdy zaczerwienieniu towarzyszy wyraźny ból, szybkie pogorszenie widzenia lub wywiad urazowy.
Objawy alarmowe, przy których nie należy czekać:
- Silny ból oka lub połowy głowy po stronie zaczerwienienia
- Nagłe lub szybko narastające zamglenie widzenia w jednym oku
- Trudność w patrzeniu na światło, konieczność mrużenia oka
- Zaczerwienienie po urazach mechanicznych oka lub oparzeniach chemicznych oka
- Twardość gałki ocznej przy lekkim dotyku powieki
- Zaczerwienienie i ból u osoby noszącej soczewki kontaktowe
- Dodatkowo nudności, wymioty, ogólne złe samopoczucie
Takie objawy mogą świadczyć o głębszym stanie zapalnym, uszkodzeniu rogówki, zmianach dotyczących twardówki lub nagłym wzroście ciśnienia wewnątrz oka. W badaniach podkreśla się, że u części pacjentów z poważnymi chorobami początkowo stawiano błędne, „łagodniejsze” rozpoznania, co opóźniało właściwe leczenie – dlatego przy wątpliwościach lepiej przyjąć zasadę „lepiej zbadać za wcześnie niż za późno”.
Co możesz zrobić sam przy łagodnym zaczerwienieniu oka?
Przy lekkim zaczerwienieniu bez bólu i bez pogorszenia widzenia można przez krótki czas zastosować proste, bezpieczne działania samodzielne.
Pomocne bywa:
- Zrobienie przerwy od ekranu i pracy z bliska
- Zastosowanie jałowych kropli nawilżających (sztuczne łzy) kilka razy dziennie
- Unikanie dymu, kurzu, klimatyzacji i silnego wiatru
- Zdjęcie soczewki kontaktowej i pozostanie w okularach do wyjaśnienia problemu
Czego nie robić:
- Nie używać „bielących” kropli obkurczających naczynia bez kontroli lekarza
- Nie „pożyczać” kropli z antybiotykiem lub sterydem od domowników
- Nie ignorować objawów, jeśli utrzymują się dłużej niż 2–3 dni lub się nasilają
Jeśli zaczerwienienie jest łagodne, ale nie znika mimo prostych działań, warto skonsultować się z lekarzem rodzinnym lub okulistą planowo. Natomiast przy objawach alarmowych opisanych wyżej właściwym miejscem jest pilna konsultacja okulistyczna, a w razie silnego bólu, urazu lub objawów ogólnych – także SOR.
Sekcja pytań i odpowiedzi
Czy czerwone oko zawsze oznacza „zapalenie spojówki”?
Nie. Zaczerwienienie może wynikać z wielu różnych problemów: od suchej powierzchni oka, przez łagodne stany zapalne, po uraz czy głębsze choroby wewnątrz oka. Dlatego nie stawia się rozpoznania tylko na podstawie wyglądu białka w lustrze.
Czy z czerwonym okiem można iść normalnie do pracy?
Jeśli oko nie boli, widzenie jest dobre, a zaczerwienienie wiąże się np. z pracą przy komputerze i poprawia się po odpoczynku, zwykle nie ma przeciwwskazań. Gdy pojawia się ból, światłowstręt lub zamglenie widzenia, lepiej zrezygnować z pracy i zgłosić się do lekarza.
Jak długo można czekać, zanim pójdę do okulisty?
Przy łagodnym zaczerwienieniu bez bólu i bez problemów z widzeniem można obserwować oko 1–2 dni, stosując jednocześnie krople nawilżające i unikając podrażnień. Jeśli objawy się utrzymują, nawracają lub towarzyszą im dolegliwości alarmowe, wizyta powinna odbyć się jak najszybciej, najlepiej tego samego dnia.